تئوریهای مدیریت را از کجا شروع کنیم؟ نقشه راه مطالعه از صفر تا درصد بالا در کنکور ارشد و دکتری
اگر برای اولین بار کتاب تئوریهای مدیریت را باز کرده باشید، احتمالاً با تعداد زیادی نظریهپرداز، مکتب، مدل و اصطلاح مواجه شدهاید.
تیلور، فایول، وبر، مایو، سایمون، مینتزبرگ و دهها نام دیگر.
طبیعی است که در ابتدا احساس کنید حجم مطالب بسیار زیاد است.
اما تئوری مدیریت اگر با ترتیب صحیح مطالعه شود، بسیار قابلکنترلتر خواهد شد.
مرحله اول: ابتدا نقشه کلی مدیریت را یاد بگیرید
قبل از حفظ کردن نظریهها باید بدانید مدیریت اساساً شامل چه حوزههایی است.
مهمترین محورهای اولیه عبارتاند از:
- تعریف مدیریت
- سازمان
- مدیر و سطوح مدیریت
- مهارتهای مدیران
- نقشهای مدیر
- مکاتب مدیریت
- تصمیمگیری
- برنامهریزی
- سازماندهی
- رهبری
- کنترل
تا زمانی که این نقشه کلی در ذهن شما شکل نگرفته باشد، مطالب بعدی پراکنده به نظر میرسند.
مرحله دوم: مکاتب مدیریت را به ترتیب تاریخی بخوانید
یکی از اشتباهات رایج این است که داوطلب نظریهها را بدون ارتباط تاریخی حفظ میکند.
بهتر است مسیر را اینگونه ببینید:
مدیریت علمی ← اصول اداری ← بوروکراسی ← روابط انسانی ← علوم رفتاری ← رویکرد سیستمی ← اقتضایی ← نظریههای جدید
وقتی دلیل شکلگیری هر مکتب را بفهمید، حفظ کردن آن بسیار آسانتر میشود.
مرحله سوم: نظریهپردازان را مقایسه کنید
برای هر نظریهپرداز چهار سؤال پاسخ دهید:
چه کسی بود؟
چه مسئلهای را بررسی کرد؟
مدل یا نظریه اصلی او چه بود؟
چه تفاوتی با سایر نظریهها داشت؟
مثلاً:
تیلور → مدیریت علمی
فایول → اصول مدیریت
وبر → بوروکراسی
مایو → روابط انسانی
سایمون → تصمیمگیری و عقلانیت محدود
مینتزبرگ → نقشهای مدیریتی و ساختارهای سازمانی
مرحله چهارم: برنامهریزی و تصمیمگیری
بعد از مبانی و مکاتب، مطالعه تصمیمگیری و برنامهریزی بسیار مناسب است.
مباحث مهم:
- انواع تصمیم
- شرایط تصمیمگیری
- عقلانیت
- تصمیمگیری فردی و گروهی
- برنامهریزی
- اهداف
- استراتژی
- انواع برنامه
مرحله پنجم: سازماندهی و ساختار
این قسمت یکی از مهمترین بخشهای تئوری مدیریت است.
موضوعات مهم:
- تقسیم کار
- اختیار
- مسئولیت
- تفویض اختیار
- تمرکز و عدم تمرکز
- حیطه نظارت
- ساختار وظیفهای
- ساختار بخشی
- ساختار ماتریسی
- ساختار شبکهای
- ساختار مکانیکی و ارگانیکی
- رسمیت
- پیچیدگی
مرحله ششم: رفتار سازمانی
در ادامه وارد رفتار انسان در سازمان شوید.
سه سطح مهم را از هم جدا کنید:
سطح فردی
سطح گروهی
سطح سازمانی
در سطح فردی مباحثی مثل شخصیت، ادراک، نگرش و انگیزش مهم هستند.
در سطح گروهی نیز گروه، تیم، ارتباطات، قدرت، سیاست و تعارض اهمیت دارند.
مرحله هفتم: منابع انسانی
مباحث منابع انسانی را زنجیرهای یاد بگیرید:
برنامهریزی منابع انسانی ← تجزیه شغل ← جذب ← انتخاب ← آموزش ← ارزیابی عملکرد ← جبران خدمات
این ترتیب باعث میشود اطلاعات در ذهن شما منظم شوند.
مطالعه روزانه تئوری مدیریت چگونه باشد؟
یک الگوی مناسب:
۶۰ دقیقه آموزش
۳۰ دقیقه مرور
۳۰ تا ۴۵ دقیقه تست
۱۵ دقیقه تحلیل تستهای غلط
تست زدن باید از همان ابتدای مطالعه شروع شود، نه اینکه آن را به ماه آخر موکول کنید.
دفترچه اشتباهات داشته باشید
یکی از ابزارهای بسیار مؤثر، دفترچه «اشتباهات تئوری مدیریت» است.
هر بار تستی را غلط میزنید، دلیل اشتباه را بنویسید.
مثلاً:
«ساختار مکانیکی و ارگانیکی را جابهجا زدم.»
«نظریه هرزبرگ را با مازلو اشتباه گرفتم.»
«نقش رابط مینتزبرگ را با نقش سخنگو اشتباه گرفتم.»
همین دفترچه در ماه آخر یکی از بهترین منابع مرور شما خواهد بود.
از چه زمانی تست سنوات بزنیم؟
نباید صبر کنید همه درس تمام شود.
پس از پایان هر فصل، تست همان مبحث را حل کنید.
پس از پوشش حدود نیمی از درس، تستهای ترکیبی را اضافه کنید.
در دوران جمعبندی نیز سراغ آزمونهای کامل بروید.
جمعبندی
برای موفقیت در تئوریهای مدیریت لازم نیست نابغه باشید.
باید مطالب را با ترتیب منطقی یاد بگیرید.
ترتیب پیشنهادی:
مبانی → مکاتب → تصمیمگیری → برنامهریزی → سازماندهی → رفتار سازمانی → منابع انسانی → ساختار → مباحث تکمیلی → تست سال های اخیر
اگر این مسیر را پیوسته طی کنید، تئوری مدیریت از یک درس حجیم و پراکنده به یکی از قابلکنترلترین دروس مدیریت تبدیل خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید